Passend onderwijs veronderstelt dat kinderen met gedragsproblemen zoveel mogelijk onderwijs in de eigen buurt volgen. Scholen zouden moeten inzetten op het voorkomen en in de hand houden van die gedragsproblemen.
Leraren ervaren een toename van gedragsproblemen in de school. Ze ergeren zich als het niet lukt om gedragsproblematiek op effectieve wijze aan te pakken. Er gaat veel energie verloren aan het voortdurend blussen van brandjes. De oplossing ligt ons inziens in het voorkomen van de problemen: preventie boven curatie.
Het is in de literatuur gebruikelijk om meerdere niveaus van preventie te onderscheiden en deze te rangschikken naar de behoefte van de doelgroep (Van Overveld, 2010; Onderwijsraad, 2010).
-
Primaire preventie
Primaire preventie bestaat uit een algemene, universele aanpak die bestemd is voor alle kinderen uit een groep of school en die de individuele leerlingen niet stigmatiseert. De interventies op dit niveau kunnen bestaan uit een effectief georganiseerd klassenmanagement, een regelsysteem ten behoeve van een rustig en ordelijk werkklimaat en/of het gebruik van een programma voor sociale en emotionele competenties. Voor 85-90% van de leerlingen zal deze aanpak meer dan voldoende zijn.
-
Secundaire preventie
Voor 7-10% van de leerlingen is een aanpak op schoolniveau alleen onvoldoende. Het betreft hier leerlingen die meer dan anderen het risico lopen zich problematisch te ontwikkelen (children at risk). De interventies richten zich specifiek op het aanpakken van invloedrijke risicofactoren in het kind en/of de omgeving . Ze bestaan vaak uit een intensief contact met gespecialiseerde begeleiders, gedragsspecialisten of orthopedagogen. Meestal is er een specifiek aanbod van programma’s voor leren en gedrag.
-
Tertiare preventie
Zo’n 3-5 % van de leerlingen profiteert in onvoldoende mate van preventiemaatregelen op primair en secundair niveau. Zij zijn gebaat bij een gedragsfunctieanalyse en een handelingsplan dat zeer nauw aansluit bij de ontwikkelingsbehoefte. Bij de aanpak kunnen meerdere partijen betrokken: leraren, ouders, klasgenoten en uiteraard de leerling zelf.
Op dit moment doet de gedragsaanpak Positive Behavior Support (PBS) haar intrede in Nederland. Van deze aanpak wordt veel verwacht ten aanzien van het voorkomen van gedragsproblematiek. In het dossier over PBS leest u hoe ook PBS uitgaat van de indeling in preventieniveaus.